…रिटर्न जर्नी

फाल्गुन शु. ८, शिवशके ३४१

करी रोड स्टेशन ला बसलो होतो. "ठाणे स्लो पकडू, आरामशीर बसून जाऊ" असा स्वतःला सांगत सिएसटी कडे जाणार्या गाड्या पाहत होतो. साधारण ९.२५ च्या दरम्यान सिएसटी लोकल आली. जनरल डब्यातून "ती दोघं" उतरली . एक पुरुष एक स्त्री. साधारण  ३५-४० वय असेल. दोघाच्या हातात लाल-सफेद काठी. तो पुरुष त्या स्त्री च्या खांद्यावर हात ठेवून चालत होता . ठाण्याच्या दिशेला जाणारी ट्रेन पकडण्यासाठी उभे रहिले. त्या पुरुषाने खिशातून दोन मुठी भरून चिल्लर काढली आणि त्या स्त्री च्या हातात दिले. तिने ते तिच्या पिशवीत ठेवले. (दोघांच्या अंगावर मळलेले आणि थोडे फाटके कपडे होते). मी शांतपणे पाहत होतो. अंबरनाथ लोकल आली. दोघे त्यात बसून गेले. 

माझे काका पण नेत्रहीन होते. घाटकोपर स्टेशनला खेळणी विकायचे. अधून मधून ठाण्याला आमच्या घरी पण यायचे. दिसत नसून ते येतात कसे याचा मला नवल वाटायचं. नंतर त्यांना  बस stop वर सोडायला मला जाव लागायचं. मला लाज वाटायची त्यांना घेऊन जायला. (कालांतराने मला जाणवलं कि मी चुकीचा होतो)  ते तंबाखू खायचे आणि थुकायचे रस्त्यात. जर चुकून कोणाच्या अंगावर थुकले  तर. मी ओरडायचो त्यांना. "अस करू नका ".  त्यांच्या हातात घड्याळ होते. त्यांना वेळ कळायची. नोटा पण हाताने चाचपून कळायच्या. 

आज ते हयात नाही. आज इतर नेत्रहीन भिक मागताना  पाह्तो तेव्हा मला त्यांचा अभिमान वाटतो. त्यांनी कधी कोणासमोर हात नाही पसरले. स्वतः कमावले. परीस्थितीशी सामना केला. 

विचारांच्या तंद्रीत होतो तितक्यात परत सिएसटी लोकाल आली पुन्हा तेच दोघे समोरून उतरले. आणि पळत मागच्या डब्यात चढले. मी आश्चर्यचकित. लोकल गेली. पुन्हा विचारांची तंद्री. ठाणे लोकाल काही येत नव्हती. बदलापूर ट्रेन आली. पुन्हा त्यातून तेच दोघे उतरले. परत पळत मागच्या डब्यात. मी आवक होऊन पाहत बसलो. "काय चाललय काय? मला भास होतोय कि हे खरच घडतंय?"… 

पोटासाठी किती हि धावपळ! वाईट वाटलं. पुन्हा सिएसटी लोकाल आली. पुन्हा तेच दोघे उतरले आणि पळत मागच्या डब्यात चढले. आता मला कळून चुकलं कि "त्या दोघांची  परळ-चिंचपोकळी -परळ…रिटर्न जर्नी सतत चालू होती. पोटासाठी.… 

(शेवटी मी टिटवाळा लोकल पकडली…परळ स्टेशन ला पुन्हा तशीच दोघे नेत्रहीन चढले. एक पुरुष एक स्त्री. पुरुषाच्या गळ्यात एक ढोलकी होती आणि एका हातात घुंगरू पण होते. सुरात त्याने गाणं सुरु केला आणि ढोलकी वाजवू लागला. आणि ती स्त्री लोकांपुढे हात पसरून पैसे गोळा  करू लागली… पोटासाठीच…)

 - प्रविण शिंदे